Usvojen ja Zakon o izmenama i dopunama Zakona o porezu na dodatu vrednost, tekst najnovije verzije je objavljen u „Sl. glasniku RS“, br. 30/2018. Zakon stupa na snagu osmog dana od dana objavljivanja, s tim što će se primenjivati od 1. jula 2018. Godine. Pojedine odredbe člana 4. Zakona o PDV primenjivaće se od 1. januara 2019. godine.
Najnovije izmene Zakona o PDV bile su uslovljene usaglašavankjem naših propisa sa propisima EU, a najviše sa Direktivom Saveta 2006/112/EZ o zajedničkom sistemu poreza na dodatu vrednost, kao i stvaranje povoljnijih uslova za poslovanje privrednih subjekata.
Najznačajnije izmene Zakona o PDV su sledeće:
– odobreno je izdavanjem računa za promet usluga pre izvršenog prometa ili naplaćenog avansa, i da može nastati i poreska obaveza za usluge koje su neposredno povezane sa uslugama prenosa, ustupanja i davanja na korišćenje autorskih i srodnih prava, patenata, licenci, zaštitnih znakova, kao i drugih prava intelektualne svojine, ako te usluge pruža isto lice;
– promet i uvoz dopunske krmne smeše oporezuje po posebnoj stopi PDV;
– propisano je poresko oslobođenje za promet dobara koja se unose u slobodnu zonu i promet prevoznih i drugih usluga koje su povezane sa tim unosom, kao i za promet dobara u slobodnoj zoni, koji se vrši stranom licu koje nije obveznik PDV, a ima zaključen ugovor sa korisnikom slobodne zone;
– izmenjen je jedan od uslova pod kojima strani obveznici mogu da ostvare refakciju PDV (primenjuje se od 1. januara 2019. godine) i
– propisuje se da pravo na refakciju PDV za hranu i opremu za bebe imaju roditelji, odnosno staratelji dece rođene zaključno sa 30. junom 2018. godine.
Poreska obaveza nastaje izdavanjem računa za usluge koje su povezane sa uslugama iz člana 5. stav 3. tačka 1) Zakona
Najnovija izmena i dopuna Zakona propisuje da poreska obaveza nastaje izdavanjem računa pre prometa, odnosno pre naplate avansa može nastati i za usluge povezane sa uslugama prenosa, ustupanja i davanja na korišćenje autorskih i srodnih prava, patenata, licenci, zaštitnih znakova, kao i drugih prava intelektualne svojine, ako te usluge vrši isto licekoje vrši i promet usluga prenosa, ustupanja i davanja na korišćenje autorskih i srodnih prava, patenata, licenci, zaštitnih znakova, kao i drugih prava intelektualne svojine. To znači da će se i za te povezane usluge od 1. jula moći izdati račun pre prometa, odnosno pre naplate avansa za promet tih usluga.
Najčešći primer u praksi jeste davanje na korišćenje softvera (licenca za softver), pri čemu pružalac usluge sa davanjem licence za softver pruža i usluge održavanje i tehničke podrške korisniku softvera. Do sada, obveznik PDV koji pruža uslugu može izdati račun za davanje na korišćenje softvera i pre izvršenog prometa (kada mu, u tom slučaju, nastaje i poreska obaveza za PDV), ali za usluge održavanja i tehničke podrške korisniku softvera ne može izdati račun pre izvršenog prometa jer se ove usluge ne smatraju uslugama iz člana 5. stav 3. tačka 1) Zakona.
Ova najnovija dopuna omogućava jedinstveno postupanje i sa uslugom davanja na korišćenje softvera i uslugama održavanja i tehničke podrške korisniku, koje se obično pružaju u paketu.
Obveznik PDV prilikom izdavanja računa pre izvršenog prometa usluge i prijema avansa, stvara obavezu iskazivanja i plaćanja PDV po stopi od 20%.
Obveznik PDV kada primi račun za usluge koje su definisane iz člana 5. stav 3. tačka 1) Zakona o PDV, pre prijema usluge i avansnog računa ima pravo na osnovu primljenog računa, ukoliko je promet u skladu sa članom 28. stav 1. Zakona o PDV ima parvo na prethodni porez u period u kojem je primljen račun.
Ukoliko iste usluge fakturiše strano lice , koje nije odredilo poreskog punomoćnika, domaćem licu u tom slučaju domaće lice – primalac računa ima obavezu da izvrši interni obračun PDV, I da iskaže obavezu kao poreski dužnik na računu 4700. Ukoliko su ispunjeni uslovi iz člana 28. Stav 1. Zakona o PDV tada sestiče pravo na prethodni PDV I iskazuje se na računu 2700.
Ukoliko domaće lice ispostavi račun za iste usluge stranom licu, tada se primenjuje član 12. Stav 4. Zakona o PDV – kojim se definiše mesto-sedište primaoca usluge, u ovom slučaju je inostranstvo i ne obračunava se PDV.
Ove izmene primenjuju se od 01. jula 2018. Godine.
Da bi se u potpunosti primenila ova izmena Zakona biće potrebno izmeniti i Pravilnik o određivanju slučajeva u kojima nema obaveze izdavanja računa i o računima kod kojih se mogu izostaviti pojedini podaci („Sl. glasnik RS“, br. 123/2012 i 86/2015) – član 4a navedenog pravilnika.
Još jednom, usluge koje se smatraju da su neposredno povezane sa softverom, na koje se odnosi izmena smatraju se: implementacija softvera, održavanje softvera, usluge tehničke pomoći, testiranje programa i sl.
Promet i uvoz dopunske krmne smeše po posebnoj stopi PDV od 10%
Članom 23. stav 2. tačka 6) Zakona propisano je da se po posebnoj stopi PDV od 10% oporezuje promet i uvoz kompletne krmne smeše za ishranu stoke.
Član 5a stav 4. Pravilnika o utvrđivanju dobara i usluga čiji se promet oporezuje po posebnoj stopi PDV propisano je da se kompletnom krmnom smešom za ishranu stoke, u smislu člana 23. stav 2. tačka 6) Zakona, smatraju potpune smeše koje služe za podmirenje potreba stoke u hranljivim materijama, u skladu sa propisima kojima se uređuje kvalitet i drugi zahtevi za hranu za životinje.
Promet i uvoz dopunske krmne smeše oporezivaće se po posebnoj stopi PDV počev od 1. jula 2018. godine., i to za:
- Potpune smeše, koje služe za podmirivanje svih potreba životinja u hranjljivim materijam i
- Dopunske smeše, koje svojim hranljivim materijama treba da upotpune hranjljivost sa kojima se mešaju.
Posebna stopa na promet i uvoz dopunske krmne smeše za ishranu stoke primenjuje se na promet i uvoz ovih dobara koji se vrši počev od 1. jula 2018. godine, nezavisno da li je za promet tih dobara plaćen avans ili ne.
Obveznici PDV koji vrše promet dobara na malo imaju obavezu da u memoriji fiskalne kase prilagode stopu PDV počev od 1. jula 2018. Godine, naravno pre izmene neophodno je uraditi popis sa stanjemna dan 30. 06. 2018..
Posledično navedenoj dopuni Zakona, verovatno će uslediti i preciziranje odredbe člana 5a Pravilnika o utvrđivanju dobara i usluga čiji se promet oporezuje po posebnoj stopi PDV.
Poresko oslobođenje za promet dobara koja se unose u slobodnu zonu i promet dobara i usluga u zoni koji se vrši stranom licu koje nije obveznik PDV
Odredbom člana 24. stav 1. tačka 5) Zakona propisano je poresko oslobođenje sa pravom na odbitak prethodnog poreza za promet dobara koja se unose u slobodnu zonu, prevozne i druge usluge korisnicima slobodnih zona koje su neposredno povezane sa tim unosom i promet dobara i usluga u slobodnoj zoni, za koje bi obveznik – korisnik slobodne zone imao pravo na odbitak prethodnog poreza kada bi ta dobra ili usluge nabavljao za potrebe obavljanja delatnosti van slobodne zone. Uslovi za ostvarivanje ovog poreskog oslobođenja propisani su Pravilnikom o načinu i postupku ostvarivanja poreskih oslobođenja kod PDV sa pravom na odbitak prethodnog poreza („Sl. glasnik RS“, br. 120/2012, 40/2015, 82/2015, 86/2015, 11/2016 i 21/2017).
Prema dosadašnjem Zakonu kada se na promet dobara i usluga koji se vrši stranom licu koji nije obveznik PDV u Republici Srbiji nije bilo moguće ostvariti poresko oslobođenje, iako se radi o unosu dobara u slobodnu zonu, odnosno prometu u zoni.
Propisivanje poreskog oslobođenja članom 5a člana 24. Stav 1. Zakona o PDV, promet dobara koja se unose u slobodnu zonu, prevoznih i drugih usluga povezanih sa tim unosom, kao i promet dobara u slobodnoj zoni, koji se vrši stranom licu koje ima ugovor sa korisnikom zone, doprineće razvoju poslovanja i izvoznu.
Zakonom o izmenama i dopunama Zakona u članu 24. stav 1. dodata je nova tačka 5a) koja će se primenjivati od 1. jula 2018. Godine, gde je definisano da se PDV neće plaćati za promet dobara koja se unose u slobodnu zonu, prevozne i druge usluge koje su neposredno povezane sa tim unosom i promet dobara u slobodnoj zoni, koji se vrši stranom licu koje ima zaključen ugovor sa obveznikom PDV – korisnikom slobodne zone koji će ta dobra da ugradi u dobra namenjena otpremanju u inostranstvo.
Izmena uslova za ostvarivanje prava na refakciju PDV stranim obveznicima
Zakonom je propisano da strani obveznik, u određenim slučajevima i pod određenim uslovima, ima pravo na refakciju PDV koji mu je obračunat na promet dobara i usluga koje je nabavio u Republici Srbiji.
Prema odredbama člana 53. Zakona i člana 2. Pravilnika, pravo na refakciju PDV stranom obvezniku može da stekne strani obveznik za dobra i usluge koje nabavlja u Republici Srbiji,ako su kumulativno ispunjeni sledeći uslovi:
– da se radi o nabavci pokretnih dobara ili nabavci usluga,
– da je PDV iskazan u računu u skladu sa Zakonom i da je račun plaćen,
– da je iznos PDV za koji podnosi zahtev za refakciju PDV veći od 200 EUR u dinarskoj protivvrednosti po srednjem kursu Narodne banke Srbije na dan podnošenja zahteva za refakciju PDV,
– da su ispunjeni uslovi pod kojima bi obveznik PDV mogao ostvariti pravo na odbitak prethodnog poreza za ta dobra i usluge u skladu sa ovim zakonom, tj. da nabavljena dobra ili primljene usluge koristi ili će koristiti za promet dobara i usluga sa pravom na odbitak prethodnog poreza (uslovi iz člana 28. stav 1. Zakona),
– da strani obveznik ne vrši promet dobara i usluga u Republici Srbiji ili da pruža samo usluge prevoza dobara koje su u skladu sa članom 24. stav 1. tač. 1), 5) i 8) Zakona oslobođene PDV ili usluge prevoza putnika koji u skladu sa članom 49. stav 7. Zakona podleže pojedinačnom oporezivanju prevoza;
– da je ispunjen uslov uzajamnosti (reciprociteta) u ovoj oblasti između Republike Srbije i države sedišta stranog obveznika.
Izmenom navedenog uslova iz člana 53. stav 1. tačka 4) Zakona omogućava stranim obveznicima da ostvare pravo na refakciju PDV i kada na teritoriji Republike Srbije vrše promet dobara i/ili usluga za koji obavezu obračunavanja PDV ima primalac dobara i/ili usluga.
Naime, Zakonom o izmenama i dopunama Zakona menja se navedeni uslov tako da glasi:
„4) da strani obveznik ne vrši promet dobara i usluga u Republici, osim prometa:
(1) usluga prevoza dobara koje su u skladu sa članom 24. stav 1. tač. 1), 5) i 8) ovog zakona oslobođene poreza;
(2) usluga prevoza putnika koji u skladu sa članom 49. stav 7. ovog zakona podleže pojedinačnom oporezivanju prevoza;
(3) dobara i usluga za koji obavezu obračunavanja PDV ima obveznik PDV – primalac dobara ili usluga.“
Ova izmena i dopuna Zakona primenjivaće se od 1. januara 2019. godine.
Izmena u pogledu ostvarivanja prava na refundaciju PDV za kupovinu hrane i opreme za bebe u prelaznom periodu zbog početka primene Zakona o finansijskoj podršci porodici sa decom
Pravo na refundaciju PDV za hranu i opremu za bebe rođene zaključno sa 30. junom 2018. godine, ostvaruje se u skladu sa članom 56b Zakona o porezu na dodatu vrednost („Službeni glasnik RS“, br. 84/04, 86/04 – ispravka, 61/05, 61/07, 93/12, 108/13, 68/14 – dr. zakon, 142/14 i 83/15). Omogućeno korišćenje podsticaja i za decu rođenu zaključno sa 30. junom 2018. godine da roditelji u naredne dve godine imaju pravo na refundaciju PDV.
Zakon o finansijskoj podršci porodici sa decom („Sl. glasnik RS“, br. 113/2017) počinje da se primenjuje 1. jula 2018. godine, to bi sa tim danom konačno trebala da prestane da se primenjuje refundacija PDV kupcima hrane i opreme za bebe.